در چند سال اخير، با گسترش خدمات بانکی الکترونيکی، ابزارهای متعددی برای انتقال وجه در اختيار کاربران قرار گرفتهاند. در ميان اين ابزارها، دو سامانه ساتنا و پايا از اهميت ويژهای برخوردارند. هر دو سامانه به کاربران اجازه میدهند تا وجه را از يک حساب بانکی به حساب ديگری منتقل کنند، اما تفاوتهايی در سازوکار، زمان تسويه، سقف مبلغ و کاربرد دارند که آشنايی با آنها برای مديريت بهتر امور مالی ضروری است.
در اين گزارش به بررسی جامع تفاوتها و مزيتهای اين دو سامانه میپردازيم تا تصويری دقيق از عملکرد هر کدام داشته باشيد و در مواقع مختلف، از ابزار مناسب برای انتقال وجه استفاده کنيد.
ساتنا چيست و چه کاربردی دارد؟
ساتنا مخفف “سامانه تسويه ناخالص آنی” است. اين سامانه برای انتقال مبالغ بالا و فوری بين بانکها طراحی شده است. زمانيکه فردی از طريق ساتنا مبلغی را انتقال میدهد، وجه به صورت آنی از حساب فرستنده کسر شده و به حساب مقصد در بانک ديگر واريز میشود. اين سامانه بيشتر در انتقالهای کلان، پرداختهای سازمانی، حوالههای رسمی و مواردی که نياز به سرعت بالا در انتقال وجه دارند مورد استفاده قرار میگيرد.
يکی از ويژگیهای مهم ساتنا، نداشتن محدوديت سقف انتقال در بسياری از بانکها است. البته بانک مرکزی برای امنيت بيشتر سقف روزانهای برای افراد حقيقی تعيين کرده که معمولاً در بازه ۵۰ تا ۱۰۰ ميليون تومان است، اما برای افراد حقوقی و انتقالهای رسمی اين محدوديت میتواند متفاوت باشد.
پايا چيست و چه زمان از آن استفاده میشود؟
پايا که به عنوان “سامانه اتاق پاياپای الکترونيکی” شناخته میشود، بيشتر برای انتقال مبالغ خرد تا متوسط مورد استفاده قرار میگيرد. برخلاف ساتنا که انتقال را به صورت آنی انجام میدهد، پايا به صورت دستهای و در زمانهای مشخصی از شبانهروز انتقالها را تسويه میکند. اين ويژگی باعث شده که پايا برای پرداخت حقوق کارکنان، تسويههای منظم ماهيانه يا حوالههای کمتر فوری کاربرد داشته باشد.
در سامانه پايا معمولاً سقف انتقال برای افراد حقيقی بين ۱۵ تا ۵۰ ميليون تومان در روز است و تسويهها در سه نوبت صبح، ظهر و عصر انجام میشود. اين موضوع باعث میشود که زمان واريز مبلغ به حساب مقصد گاهی تا چند ساعت طول بکشد، به ويژه اگر انتقال در خارج از زمانهای تسويه ثبت شود.
تفاوتهای فنی ساتنا و پايا در نگاه اول
مهمترين تفاوت ساتنا و پايا در نوع تسويه آنهاست. ساتنا به صورت آنی تسويه میکند، در حالی که پايا از تسويه زمانبندیشده استفاده میکند. تفاوت ديگر در سقف انتقال است؛ ساتنا برای مبالغ بالا مناسب است و پايا معمولاً برای مبالغ پايينتر. همچنين ساتنا مناسب انتقالهای حساس و فوری است، ولی پايا بيشتر برای تراکنشهای روزمره و غيرفوری استفاده میشود.
از نظر ساختاری، هر دو سامانه از طريق درگاههای اينترنتی، همراهبانک و دستگاههای خودپرداز در دسترس هستند، اما دسترسی به ساتنا ممکن است در برخی شيوهها محدودتر باشد و به تاييد بيشتر نياز داشته باشد.
مزيتهای استفاده از ساتنا
اصلیترين مزيت ساتنا، سرعت بالای انتقال وجه است. در مواقعی که نياز به پرداخت فوری و رسمی وجود دارد، ساتنا بهترين گزينه است. همچنين دقت بالای انتقال در اين سامانه و امنيت بالای آن، باعث شده در پرداختهای سازمانی و رسمی بيشترين استفاده را داشته باشد.
يک ويژگی ديگر ساتنا، ثبت دقيق تراکنش و قابل استناد بودن آن در امور قانونی و مالياتی است. اين مزيت برای شرکتها و فعالان اقتصادی بسيار ارزشمند است، زيرا تراکنشهای انجامشده در ساتنا معمولاً در سامانههای بانکی به شکل رسمیتر ثبت میشوند.
مزيتهای استفاده از پايا
در عين حال، پايا با وجود سرعت کمتر، مزايای زيادی دارد. اول اينکه امکان انجام تعداد زيادی انتقال وجه به صورت همزمان وجود دارد، برای مثال در پرداخت حقوق پرسنل يک شرکت. دوم اينکه در دسترسبودن اين سامانه برای عموم مردم و سادگی فرآيند انتقال باعث شده کاربران عادی بيشتر با آن سر و کار داشته باشند.
از طرف ديگر، کارمزد کمتر پايا در مقايسه با ساتنا باعث شده برای انتقالهای مکرر و کممقدار اقتصادیتر باشد. همين موضوع استفاده از پايا را برای نقل و انتقالهای روزانه بين حسابهای مختلف شخصی و خانوادگی به انتخابی مقرونبهصرفه تبديل کرده است.
کدام سامانه برای چه کاربردی مناسب است؟
اگر مبلغ انتقالی شما بالا، زمان انتقال اهميتی حياتی دارد، يا با مبادلات رسمی و حقوقی مواجه هستيد، بدون شک ساتنا گزينه بهتری است. ولی اگر در حال انتقال وجه به يک دوست، عضو خانواده يا کارمند هستيد و زمان برای شما اولويت ندارد، پايا گزينه سادهتر و ارزانتری خواهد بود.
شناخت دقيق تفاوتها و توانمندیهای اين دو سامانه به شما کمک میکند که در زمان مناسب از ابزار مناسب استفاده کنيد و هم در وقت صرفهجويی داشته باشيد و هم هزينههای خود را مديريت کنيد.
در نهايت، انتخاب بين ساتنا و پايا بستگی مستقيم به مبلغ انتقال، فوريت آن و نوع رابطه مالی شما با گيرنده دارد. سامانه ساتنا برای انتقالهای کلان و فوری مناسب است، در حالی که پايا ابزاری مطمئن و کمهزينه برای پرداختهای روزمره و غيرفوری است. آشنايی با سازوکار اين دو سامانه نه تنها به شما در انجام بهتر تراکنشهای مالی کمک میکند، بلکه از بروز اشتباه، تأخير و هزينههای ناخواسته نيز جلوگيری خواهد کرد.