درخواست معمولاً با جمله‌ای دوستانه شروع می‌شود: «فقط امضای تو را لازم دارم.»برای کسی که وام می‌گیرد، ضامن ممکن است تنها یکی از مدارک پرونده باشد. اما برای کسی که ضمانت می‌کند، آن امضا می‌تواند یک تعهد مالی واقعی باشد.به همین دلیل بهتر است ضمانت را نه یک لطف تشریفاتی، بلکه تصمیمی شبیه پذیرفتن بخشی از ریسک یک بدهی ببینیم.
ضامن دقیقاً چه چیزی را قبول می‌کند؟
در ساده‌ترین بیان، ضامن می‌پذیرد که در صورت انجام نشدن تعهدات وام‌گیرنده، مسئولیت‌هایی متناسب با قرارداد ضمانت متوجه او شود.جزئیات مسئولیت به متن قرارداد، نوع ضمانت و مقررات مربوط بستگی دارد.
بنابراین هیچ‌وقت صرفاً بر اساس توضیح شفاهی وام‌گیرنده امضا نکنید. سندی که امضا می‌کنید مهم‌تر از چیزی است که درباره آن گفته شده است.
فقط مبلغ وام را نبینید
فرض کنید فردی ۵۰۰ میلیون تومان وام می‌گیرد.تعهد مالی لزوماً فقط همان ۵۰۰ میلیون تومان نیست. سود یا کارمزد، جریمه‌ها و دیگر تعهداتی که در قرارداد پیش‌بینی شده‌اند می‌توانند در مجموع اهمیت داشته باشند.قبل از امضا، درباره مبلغ کل تعهد، تعداد اقساط، مدت و شرایط عدم پرداخت سؤال کنید.
توان مالی وام‌گیرنده را واقع‌بینانه بررسی کنید
رابطه خانوادگی یا دوستی جای بررسی توان بازپرداخت را نمی‌گیرد.بپرسید اقساط ماهانه چقدر است، درآمد فرد چقدر ثبات دارد و آیا بدهی‌های دیگری نیز دارد.این سؤال‌ها نشانه بی‌اعتمادی نیستند. شما در حال قبول یک تعهد حقوقی و مالی هستید و حق دارید بدانید احتمال فعال شدن آن چقدر است.
اگر خودتان مجبور به پرداخت شوید چه؟
این شاید مهم‌ترین سؤال باشد.فرض کنید بدترین سناریو اتفاق بیفتد و شما مجبور شوید چند قسط یا بخش بزرگی از بدهی را پرداخت کنید.آیا این پرداخت بودجه خانواده شما را به هم می‌ریزد؟اگر پاسخ مثبت است، ضمانت برای شما ریسک بالایی دارد؛ حتی اگر احتمال بدحسابی طرف مقابل را کم بدانید.
ضمانت می‌تواند روی اعتبار شما اثر بگذارد
تعهدات ضمانتی ممکن است در ارزیابی‌های مالی و اعتباری آینده شما اهمیت پیدا کنند.یعنی تصمیمی که امروز برای کمک به دیگری می‌گیرید ممکن است زمانی که خودتان به تسهیلات یا ظرفیت اعتباری نیاز دارید دوباره مطرح شود.
پس بهتر است پیش از امضا از بانک درباره نحوه ثبت و اثر تعهد ضمانت بر وضعیت اعتباری خودتان سؤال کنید.
قرارداد را کامل بخوانید
اگر بخشی را نمی‌فهمید، همان‌جا سؤال کنید.عبارت‌هایی مانند نوع مسئولیت ضامن، امکان برداشت از حساب، حدود تعهد، نحوه مطالبه و شرایط تسویه را جدی بگیرید.هیچ سند بانکی را به این دلیل که «همه همین را امضا می‌کنند» بدون مطالعه امضا نکنید.
رابطه دوستانه را از ریسک مالی جدا کنید
یکی از دشوارترین بخش‌های ضمانت این است که تصمیم مالی با رابطه شخصی گره خورده است.رد درخواست ممکن است سخت باشد.
اما یک سؤال کمک می‌کند:
«اگر این شخص نتواند بدهی را پرداخت کند، آیا هنوز می‌توانم بدون آسیب جدی به زندگی خودم این تعهد را بپذیرم؟»
اگر پاسخ منفی است، مسئله دیگر اعتماد یا محبت نیست؛ ظرفیت مالی شماست.
اسناد پرداخت را نگه دارید
اگر به هر دلیل بخشی از بدهی وام‌گیرنده را به عنوان ضامن پرداخت کردید، مدارک و مستندات را حفظ کنید.مسائل مربوط به حق مراجعه ضامن به بدهکار می‌تواند جنبه حقوقی داشته باشد و در چنین شرایطی مشورت با متخصص حقوقی اهمیت پیدا می‌کند.
یک امضا، یک تعهد واقعی
ضامن شدن می‌تواند به فردی نزدیک کمک کند به منابع مالی دسترسی پیدا کند. این بخش مثبت ماجراست.
اما کمک زمانی منطقی است که فرد کمک‌کننده دقیقاً بداند چه چیزی را پذیرفته است.
قبل از ضمانت سه چیز را روشن کنید:
- مبلغ و شرایط تعهد چیست؟
- وام‌گیرنده واقعاً توان بازپرداخت دارد؟
- اگر او نتوانست بپردازد، آیا من توان پرداخت دارم؟
اگر پاسخ سؤال سوم «نه» است، امضای قرارداد صرفاً یک لطف دوستانه نیست؛ پذیرش ریسکی است که احتمالاً توان تحمل آن را ندارید.